Global piyasalarda tırmanan gerilim akaryakıt fiyatlarını vurmaya devam ediyor. Orta Doğu'daki hareketlilik ve Brent petroldeki yükselişin ardından benzin litre fiyatına yarından itibaren geçerli olmak üzere 1,23 TL zam bekleniyor.
Araç sahiplerinin yakından takip ettiği akaryakıt fiyatlarında hareketli günler sürüyor. ABD ve İran hattında sağlama alınamayan barış ortamı, ABD'nin ateşkesi bozarak saldırı düzenlemesi ve Hürmüz Boğazı'ndaki belirsizlikler küresel piyasaları salladı. Yaşanan jeopolitik krizle birlikte Brent petrolün varil fiyatı 90 dolar sınırını aşarken, bu durum doğrudan iç piyasadaki pompa fiyatlarına yansıdı.
BENZIN LITRE FIYATINA 1,23 TL ZAM!
Sektör kaynaklarından edinilen bilgiye göre, benzinin litre fiyatına yarından (Perşembe) itibaren geçerli olmak üzere 1,23 TL zam yapılması bekleniyor.
AKARYAKIT FIYATLARI NASIL HESAPLAMALARLA BELIRLENIYOR?
Türkiye'de benzin ve motorin fiyatları belirlenirken karmaşık bir hesaplama yöntemi kullanılıyor: Akdeniz-İtalyan piyasasında yayınlanan günlük CIF Akdeniz ürün fiyatları ve günlük Dolar/TL kuru takip edilerek gümrüksüz rafineri tavan satış fiyatı elde ediliyor. Gümrüksüz rafineri fiyatına ÖTV (Özel Tüketim Vergisi) ve EPDK (Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu) payının eklenmesiyle KDV hariç fiyat hesaplanıyor. Dağıtım şirketlerinin belirlediği marjlar ve %20'lik KDV’nin eklenmesiyle nihai tabela ve pompa fiyatı ortaya çıkıyor.
TÜRKİYE EŞEL MOBİL SİSTEMİNE GEÇTİ
Petrol fiyatlarındaki sert yükselişin vatandaşa ve pompalara zam olarak yansımasını engellemek amacıyla atılan adımda Eşel Mobil Sistemi yeniden yürürlüğe girdi. Ekonomi yönetiminin planına göre sistemin Ekim ayı başında tamamen uygulamadan kaldırılması hedefleniyor. Küresel piyasalarda tırmanan petrol fiyatlarının iç piyasadaki olumsuz etkilerini kırmak için hükümet kritik bir hamlede bulundu. Devreye alınan Eşel Mobil Sistemi sayesinde, akaryakıt fiyatlarına gelmesi beklenen artışların büyük bir kısmı Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) marjından karşılanarak pompa fiyatlarına yansıması engellendi.
ZAMLARIN YÜZDE 75'I GÖĞÜSLENIYOR, YÜZDE 25'I POMPAYA YANSIYOR
Sistem kapsamında akaryakıta gelecek zamların yüzde 75'i ÖTV tutarından feragat edilerek devlet tarafından karşılanırken, kalan yüzde 25'lik kısım ise pompa fiyatlarına indirim/zam olarak yansıtılıyor. Bu sayede bir yandan dezenflasyon süreci güçlü bir şekilde desteklenirken, diğer yandan akaryakıt kaynaklı enflasyonist baskının ve ani fiyat sıçramalarının önüne geçilmiş oluyor.
EKİM BAŞINDA UYGULAMA SONA ERECEK
Piyasalardaki dengeyi korumak ve enflasyonla mücadeleyi desteklemek amacıyla geçici bir bütçe kalkanı olarak kurgulanan bu adımın süresi de netleşti. Ekonomi yönetimi, Eşel Mobil Sistemi'ni Ekim ayının başında tamamen uygulama dışı bırakmayı planlıyor.