Akaryakıt fiyatlarındaki artışın vatandaş üzerindeki etkisini azaltmak amacıyla eşel mobil sistemi yeniden devreye alındı. Karara ilişkin düzenleme Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yeni sistemle birlikte uluslararası petrol fiyatları ve döviz kuruna bağlı zamların önemli bir kısmı vergi indirimiyle dengelenecek.
Eşel mobil sistemi, akaryakıt fiyatlarında meydana gelen artışların doğrudan pompa fiyatlarına yansımasını önlemek için kullanılan bir mekanizmadır. Bu sistemde, petrol fiyatı yükseldiğinde akaryakıttaki Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) azaltılarak fiyat artışının tüketiciye daha az yansıması sağlanır. Yeni düzenlemeye göre akaryakıt fiyatlarında meydana gelen artışın yüzde 75’e kadar olan kısmı ÖTV’den karşılanacak. Böylece fiyat artışının yalnızca yüzde 25’lik kısmı doğrudan pompa fiyatına yansıyacak.
Son dönemde petrol piyasalarında yaşanan dalgalanmanın arkasında jeopolitik gelişmeler bulunuyor. Özellikle ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları ve İran’ın Hürmüz Boğazı’nda uyguladığı geçiş ambargosu petrol fiyatlarını küresel ölçekte artırdı. Petrol fiyatlarındaki yükseliş kısa sürede Türkiye’deki akaryakıt fiyatlarına da zam olarak yansımaya başladı.
MOTORİN ZAMMI ERTELENMİŞTİÖnceki gün yürürlüğe girmesi beklenen 6,69 liralık motorin zammı, eşel mobil sisteminin devreye alınacağı beklentisi nedeniyle ertelenmişti. Kararın Resmi Gazete’de yayımlanmasıyla birlikte sistem resmen uygulanmaya başladı.
Yeni düzenlemeye göre belirli sınırlar dahilinde ÖTV indirimi uygulanabilecek. Buna göre:
Benzin: Litre başına 14,8277 TL’ye kadar
Motorin: Litre başına 13,9006 TL’ye kadar
LPG: Kilogram başına 11,3830 TL’ye kadar ÖTV indirimi yapılabilecek.
Bu uygulama sayesinde akaryakıt fiyatlarındaki artışın büyük kısmı vergiden karşılanarak tüketiciye sınırlı şekilde yansıtılacak.
FİYAT DÜŞERSE ÖTV ARTACAKSistem yalnızca fiyat artışlarında değil, düşüşlerde de devreye giriyor. Akaryakıt fiyatları gerilediğinde azalışın yüzde 75’ine kadar ÖTV artırılabilecek. Ancak bu artış hiçbir şekilde 2 Mart tarihinde uygulanan ÖTV seviyesini aşamayacak.
Mehmet Mirzacan Baran